الروح . و كان السامري عالما بهذا الأمر . فلما عرف أنه جبريل ، عرف أن الحياة قد سرت فيما وطئ عليه ، فقبض قبضة من أثر الرسول بالصاد أو بالضاد أي بملء أو بأطراف أصابعه ، فنبذها في العجل فخار العجل ، إذ صوت البقر إنما هو خوار ، و لو أقامه صورة أخرى لنسب إليه اسم الصوت الذي لتلك الصورة كالرغاء للإبل و الثؤاج للكباش و اليعار للشياه و الصوت للإنسان أو النطق أو الكلام . يعنى : بدان كه أرواح اوّل مظاهر اسم رب است ، زيرا كه حق بدين أرواح تربيت مىكند مظاهرش را ، و اوّل صفتى كه بحسب وجود لازم أرواح است ، حيات است ، و آن اصل جميع صفات وجوديه است ، و از براى اين اسم حىّ امام ائمه سبعه گشت ، از آن كه علم و ارادت و قدرت و غير اين از صفات متصور الوجود نيست ، مگر بعد از حيات . [ 203 - ر ] و هر چيزى را روحى است خاص ، كه فايض است بر وى از ربّش . و او را حياتى است خاصه ، مناسب او كه ظاهر مىشود در وى آن حيات ، و آن چه تابع حيات است از علم و ارادت و قدرت و غير آن بحسب مزاج اين چيز . پس اگر مزاج او قريب به اعتدال باشد چون انسان ، ظاهر مىشود در وى جميع خواص يا اكثرش ، و اگر بعيد باشد از اعتدال ، مختفى گردد نفس حيات در وى و همهء لوازمش ، چون جماد و معدن . و جبرئيل - عليه السّلام - اوست كه متصرّف است در سماوات سبع و عناصر و آن چه مركَّب است از اين اربعه ، چه او روحانيت اين أشياء است و مقام او سدره منتهى ، كما قال تعالى : * ( وَلَقَدْ رَآه نَزْلَةً أُخْرى عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى » « 16 » . پس هر گاه كه متجسّد شود به صورت مثاليه يا حسيّه ، و ارضى را از اراضى پس سر كند ، آن مقام را حيات زايده دهد كه مواضع غير موطويه از آن بى نصيب باشند . و جميع أرواح عاليه بدين مثابتند . و چون سامرى اين معنى را دريافت ، و جبرئيل را به آن صورت جسدانيه بشناخت ، باطن او منوّر شد ، و قوى شد استعدادش . پس قبضه اى از اثر رسول گرفت و در عجلى كه از حلى قوم ساخته بود انداخت ، پس حيات يافت و بانگ گوساله كرد ، و اگر صورت ديگر بودى مثل انسان ، مثلا صورت انسان و نطق و كلام ، از او بظهور آمدى . فذلك القدر من الحياة السارية في الأشياء يسمى لاهوتا و الناسوت هو المحل

--> « 16 » س 53 ى 13